STAPPENPLAN VOOR BELEIDSMAKERS

Realisatie via activiteiten

Hier verzamelt de gemeente samen met uitvoerende partijen activiteiten die bijdragen aan het bereiken van de subdoelen. Met daarbij indicatoren die aangeven in hoeverre het doel van de activiteit is bereikt.

Bewustwording en preventie

Voorbeeld activiteit:
Voorlichting aan ouderen, familie en vrijwilligers en professionals. Daarbij speciale aandacht voor het thema op 15 juni, de internationale dag tegen ouderenmishandeling.

Mogelijke indicator:
(x % van de) ouderen en omstanders kennen Veilig Thuis en weten dat ze ook terecht kunnen bij een sociaal (wijk)team met vragen. Meetinstrument: enquête onder ouderen.

(Vroeg)signalering en melding van ouderenmishandeling

Voorbeeld activiteit:
Monitoring toepassing van de meldcode: professionals handelen aantoonbaar op basis van de meldcode gericht op signaleren en bespreekbaar maken van ouderenmishandeling.

Veiligheid, herstel en nazorg

Veiligheid (het stoppen van geweld en misbruik), herstel (hulpverlening) en nazorg (voorkomen van herhaling)

Voorbeeld activiteiten:
Aanpassing werkproces Veilig Thuis gericht op ouderenmishandeling: toepassing van triage, opstelling veiligheidsplan.
Afstemming met aandachtsfunctionarissen ouderenmishandeling bij wijkteams of thuiszorg.

Afstemming Veilig Thuis en andere organisaties

Afstemming met Veilig Thuis en tussen Veilig Thuis en lokale zorg- en welzijnsorganisaties.

Activiteit:
Afstemming over aanpak van lichte tot zware problematiek bij fysieke ouderenmishandeling, ontspoorde mantelzorg en financieel misbruik.

Regionale en lokale taken en verantwoordelijkheden worden verdeeld over Veilig Thuis en lokale aanbieders. Houd daarbij rekening met

  • regionale afspraken over huiselijk geweld;
  • de wettelijke taken die aan Veilig Thuis zijn toebedeeld, zoals het onderzoeken van meldingen;
  • de wettelijke taken van politie en OM en de burgemeester (huisverbod).

Relevante partijen, naast Veilig Thuis

Casusregie, ambulante begeleiding en thuiszorg gericht op herstel: lokale aanbieders en wijkteams.
Zorgketen: huisarts, wijkverpleging en ouderenzorg, ggz, sociale (wijk)teams, maatschappelijk werk.
Veiligheidsketen: naast de wettelijke taken, afspraken met de politie over de taken van wijkagenten.

Met deze aanbieders worden afspraken gemaakt over:

  • hun rol, taken en verantwoordelijkheden;
  • de te leveren prestaties (aan de hand van prestatie-indicatoren);
  • budget en verantwoording;
  • effectmeting en monitoring.

Bij acties voor bewustwording van diverse groepen ouderen: ouderenorganisaties, plaatselijke afdelingen van ouderenbonden, lokale allianties, organisaties van migrantenouderen.


Vormen die samenhangen met andere beleidsterreinen

Enkele vormen vragen bijzondere aandacht, mede omdat ze samenhangen met andere beleidsterreinen: ontspoorde mantelzorg, financiële uitbuiting en de samenhang met veiligheidsbeleid.

Samenhang met mantelzorgbeleid

Hoewel prevalentiecijfers ontbreken, lijkt ontspoorde mantelzorg een belangrijk deel te vormen van de meldingen ouderenmishandeling. Het merendeel van de ouderenmishandeling wordt gepleegd door partners en familieleden (kinderen en kleinkinderen), die zich vaak als mantelzorger presenteren (*).

Afstemming
Het aantal mantelzorgers is groot en neemt toe, ook omdat ouderen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en afhankelijk zijn van mantelzorg (*). De gemeente draagt zorg voor mantelzorgbeleid. Bij de afstemming bespreekt de gemeente hoe de beide beleidsvelden elkaar kunnen versterken en aanvullen met het doel om ouderenmishandeling vroegtijdig te signaleren en te stoppen.

Omvang van risicogroepen
In samenspraak met betrokken partijen maakt de gemeente een inschatting van de omvang van risicogroepen, zo mogelijk van zowel zorgafhankelijke ouderen als mantelzorgers, met daarbij specifieke aandacht voor migrantenouderen. Deze groep is niet gauw geneigd een beroep te doen op mantelzorgondersteuning of respijtzorg.

Vervolgens stelt de gemeente met Veilig Thuis, wijkteams, ouderenwelzijn, vrijwillige en professionele mantelzorgondersteuning en respijtzorg een actieplan op om ontspoorde mantelzorg te voorkomen, vroegtijdig te signaleren, en waar nodig ondersteuning te bieden.

Instrumenten
Landelijk zijn instrumenten ontwikkeld voor signalering van overbelasting bij mantelzorgers. De gemeente kan aanbieders stimuleren deze te gebruiken.

Samenhang met financiële uitbuiting

De gemeente kan zorgdragen voor meer samenwerking rond preventie en aanpak van financieel misbruik van ouderen door een lokaal netwerk te initiëren en waar nodig te faciliteren, met het doel gezamenlijk op te trekken tegen financieel misbruik van ouderen (en andere kwetsbare groepen).
Nog aanvullen.

Samenhang met veiligheidsbeleid

De veiligheidsketen speelt onder andere een rol bij:

  • Onderzoek van en vervolging voor mishandeling en levensdelicten tegen ouderen (politie, OM, forensisch onderzoeker, spoedeisende zorg).
  • Tijdelijk huisverbod bij ouderenmishandeling, hulp aan opvang voor uithuisgeplaatsten, hulp aan de achterblijvende oudere (burgemeester, politie, Veilig Thuis, opvang en hulpverlening).
  • Preventie en vervolging financieel misbruik: voorlichting door de politie aan ouderen, strafrechtelijk onderzoek en vervolging voor financiële uitbuiting (samenwerking: politie, banken, notaris, bewindvoerders, mentoren).

Meer weten?

Ouderenmishandeling, veilig en bescherm ouder worden

22-12-2021 - Dit document is een handreiking aan alle gemeenten om ouderenmishandeling op de agenda te zetten én te houden. Het biedt concrete handvatten om ouderenmishandeling terug te dringen en ambities waar te maken.

Convenant ketenzorg ouderenmishandeling Hoeksche Waard

20-03-2017 - In de Hoeksche Waard hebben 24 organisaties, waaronder de vijf gemeenten van de Hoeksche Waard, een convenant ondertekend. Alle betrokken partijen werken hierin samen aan het voorkomen en stoppen van ouderenmishandeling.

Digitale handreiking ‘Huisverbod en crisisopvang voor gemeenten’

15-04-2012 - Soms is er voor ouderen die worden mishandeld crisisopvang nodig. Dit kunnen gemeenten regelen. Met de digitale handreiking ‘Huisverbod en crisisopvang voor gemeenten’ kan een gemeente bepalen wanneer bij ouderenmishandeling crisisopvang moet worden ingezet.