“De kracht ligt in het lokale netwerk"

14-06-2021

Gemeenten kunnen helpen om ouderenmishandeling op de agenda te zetten én te houden. Zodat een sluitende keten van bewustwording, preventie, (vroeg)signalering, melden, interventie, hulpverlening en nazorg kan ontstaan. Maar hoe kunnen gemeenten dat doen? In december 2020 verscheen een handreiking vol tips, stappen, uitleg en voorbeelden. Ook Annerieke van Dongen, maatschappelijk werker en aandachtsfunctionaris mantelzorg en ouderenmishandeling bij Noorderboog, werkte hieraan mee.

Annerieke is al jaren met het onderwerp ouderenmishandeling bezig. Dat doet ze vanuit Noorderboog, een ouderenzorgorganisatie in Zuidwest-Drenthe en Noordwest-Overijssel. “Ik heb veel hart voor ouderen in het algemeen en kom vaak ouderen in benarde situaties tegen. Dan bied ik hulp. Maar ik kijk ook breder. Ik leg graag verbindingen. Want ik ben ervan overtuigd dat we grote en complexe problematiek als ouderenmishandeling alleen samen kunnen aanpakken.”

Daarom is ze is blij met de handreiking Ouderenmishandeling. Veilig en beschermd ouder worden voor gemeenten. “Ik weet uit eigen ervaring dat het best lastig is om gemeenten te overtuigen dat ze hiermee aan de slag moeten. Dat begrijp ik ook hoor, want gemeenten hebben veel op hun bordje. De aanpak van ouderenmishandeling is een klein deel in het geheel. Maar het is zo belangrijk! De handreiking maakt het gemeenten makkelijker om het toch te doen.”

Kracht in het lokale netwerk

Het is dus belangrijk dat gemeenten prioriteit geven aan ouderenmishandeling. Maar volgens Annerieke hoeft een gemeente hier slechts tijdelijk tijd en geld voor vrij te maken. “Totdat de aanpak van ouderenmishandeling goed is ingebed en er een lokaal netwerk bestaat. Zodat mensen elkaar weten te vinden.” Ze ziet de gemeente als aanjager en initiatiefnemer. “Maar de kracht ligt in het lokale netwerk. Zorg dat daar een goede samenwerking ontstaat.”

Naast aanjagen kan een gemeente ook ‘eisen’ stellen. Dat staat in stap 5 van de handreiking. “Elke gemeente stelt kwaliteitseisen aan de aanbieders die ze contracteert. Maak de aanpak van ouderenmishandeling daar onderdeel van. Zeker als organisaties ouderen als doelgroep hebben.” Haar eigen organisatie, Noorderboog, is een goed voorbeeld. “Noorderboog neemt haar verantwoordelijkheid. We hebben de aanpak van ouderenmishandeling goed belegd. En ik krijg alle ruimte om ermee bezig te zijn, zowel intern, als buiten de deur. De bestuurder steunt ons om te doen wat nodig is, ook al kost dat soms geld. Ik weet dat er ook zorgorganisaties zijn waar het anders is.” Een kwaliteitseis kan ook zijn dat organisaties samenwerkingsafspraken vastleggen in een convenant of dat de medewerkers deskundig zijn.

Gemeente Meppel

In de gemeente Meppel bracht Annerieke het onderwerp ouderenmishandeling zo’n 5 jaar geleden onder de aandacht. “Ik heb toen met veel partijen gesproken. De gemeente erkent dat het een belangrijk thema is. Met als gevolg dat het nu beter op de agenda staat.” De gemeente Meppel maakt zelf ook deel uit van de lokale alliantie Financieel veilig ouder worden Meppel. “Dat is een goed startpunt voor bredere aandacht voor ouderenmishandeling. Kijk wat er al is en bouw vanuit daar verder.” Binnen het sociaal team van de gemeente Meppel is Annerieke uitvoeringsregisseur. “Dat betekent dat het sociaal team mij kan inzetten in geval van complexe problematiek bij ouderen, ontspoorde mantelzorg en ouderenmishandeling.” Hiervoor heeft Noorderboog meegedaan aan een aanbesteding voor externe partners van het sociaal team.

Vallen en opstaan

“Er is nog veel te winnen”, besluit Annerieke. “Wat we nu zien aan ouderenmishandeling is het topje van de ijsberg. Het is een verborgen probleem. Want ouderen zijn vaak loyaal aan de plegers. En ze schamen zich er ook voor. Het is niet iets waar ze makkelijk over praten. Dat maakt het vaak erg complex. Maar ik zie hoe mensen eronder lijden. Dat drijft mij, het mag zo niet doorgaan.” Zelf heeft ze met vallen en opstaan geleerd hoe je ouderenmishandeling kunt aanpakken en, beter nog, voorkomen. Ze hoopt dat gemeenten dat nu ook gaan doen. En hierin de regie nemen. “Als onafhankelijke partij kunnen ze al die andere partijen met elkaar verbinden.”

Benieuwd naar de handreiking voor gemeenten? Kijk op de website van Movisie. Meer informatie over de aanpak van ouderenmishandeling van Noorderboog vind je op noorderboog.nl.