“Je moet het kunnen en durven zien”

14-06-2021

Yvon Beurskens is ambulance-forensisch verpleegkundige bij de Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Gelderland-Zuid. Naast haar reguliere diensten op de ambulance is ze aandachtsfunctionaris Veilig Thuis. En daar valt ook ouderenmishandeling onder. Ambulancemedewerkers hebben een belangrijke signalerende functie, aldus Yvon. “Wij komen altijd onaangekondigd, op het moment dat ouderen de schone schijn even niet kunnen ophouden.”

“Ik ben aandachtsfunctionaris Veilig Thuis geworden toen ik de opleiding forensisch verpleegkundige had afgerond. Dat was in 2015. Die opleiding had ik gevolgd uit interesse. Je leert hoe je naar letsel moet kijken en het zo te beschrijven dat het juridisch waarde heeft. Niet dat ik als ambulanceverpleegkundige aan waarheidsvinding doe. Maar je gaat wel anders kijken. Veel ouderen krijgen bijvoorbeeld snel blauwe plekken, omdat ze een gevoelige huid hebben. Blauwe plekken zeggen dus niet zoveel, maar wel wáár ze zitten. Zie je bij een oudere met een gebroken heup blauwe vingerafdrukken op de benen? Dan moeten de alarmbellen gaan rinkelen.”

Zorgen dat het stopt

“Voordat ik aandachtsfunctionaris werd, gingen meldingen van huiselijk geweld naar de medisch leider. Die deed het erbij. Tussen 2010 en 2015 kwamen ongeveer 20 meldingen binnen. Nu, 6 jaar later, zitten we op bijna 600. En het loopt op. De eerste 2 jaar hadden we 40 à 50 meldingen, inmiddels zijn het er elk jaar meer. Dat vind ik positief. Begrijp me niet verkeerd, het is verschrikkelijk dat ouderenmishandeling en andere vormen van huiselijk geweld blijkbaar veel voorkomen. Maar het is positief dat we het steeds vaker zien en melden. Want dan kunnen we hulp inzetten. Dat is voor mij de drive. Ik doe het niet om met een vingertje te wijzen naar de plegers, ik wil zorgen dat het stopt.”

De schijn ophouden

“Ouderen kunnen naar buiten toe heel goed de schijn ophouden. Zo ontstaat bijvoorbeeld ontspoorde mantelzorg. Als de ene partner steeds verder achteruitgaat, trekt de ander het op een gegeven moment gewoon niet meer. Of een oudere wordt ernstig benadeeld door zijn of haar kinderen. Maar aan de buitenwereld laten ze het niet zien. Totdat er iets gebeurt en wij binnenkomen. Dan ‘vallen ze door de mand’. Want wij komen altijd onaangekondigd, op een moment dat ze kwetsbaar zijn en de schijn even níet kunnen ophouden. Wij zien dan een angstige, eenzame oudere, soms in een vervuild en leeg huis. Dat is in en in triest. Zo wil je niet oud worden.”

Terugkoppeling is belangrijk

“Natuurlijk maken wij ons dan zorgen over de situatie. Ambulancemedewerkers hebben echter geen tijd om een uitgebreide checklist met vragen in te vullen. Bij een vermoeden van ouderenmishandeling kunnen mijn collega’s een zorgmeldingsformulier invullen en neem ik het over. Of ze overleggen eerst even met mij. Ik doe dan de melding bij Veilig Thuis. Na de melding zorg ik ook voor een terugkoppeling. Dat is ontzettend belangrijk voor de medewerker die de melding heeft gedaan. Die wil weten of zijn of haar inschatting goed was. En of er echt iets met de melding is gedaan. Ik zie dat collega’s na zo’n terugkoppeling sneller en vaker een melding doen. Omdat ze weten dat het zin heeft.”

Je gevoel volgen

“Als ik zelf bij een oudere thuis kom, kijk ik altijd goed of het plaatje past bij het verhaal. Soms klopt het gewoon niet. Het zijn vaak kleine signalen. Dan moet je je gevoel durven volgen. Een onderbuikgevoel heb je niet voor niets. Laatst waren we bij een oude dame die plotseling was flauwgevallen. Op het eerste gezicht was er geen reden om haar mee te nemen naar het ziekenhuis. Maar de buurman vertelde dat ze zich al langere tijd niet goed voelde. We vertrouwden het niet en namen het zekere voor het onzekere. Eenmaal in het ziekenhuis bleek er veel aan de hand te zijn. De dame was letterlijk door haar hoeven gezakt. Ze had de verslaafde zoon van een vriendin in huis genomen en dat ging niet goed. Veilig Thuis heeft toen gezorgd dat die jongen hulp en onderdak kreeg. Zodat de oude dame weer naar huis kon.”

Signalen kunnen en durven zien

“Ambulancemedewerkers zijn een belangrijke informatiebron voor Veilig Thuis. Want wij komen bij de mensen thuis. We komen achter de voordeur en zien dingen die voor andere hulpverleners verborgen blijven. Oudere mensen bewaren bijvoorbeeld vaak hun medicijnen in het keukenkastje. Dan vraag ik of we even mogen kijken. Als ik echt een niet-pluisgevoel heb, werp ik dan soms ook even een blik in de koelkast. Of er wel eten in staat. Zo kun je allerlei signalen opvangen, maar daar moet je wel een beetje lef voor hebben. Je moet het kunnen en durven zien. Er zijn wel collega’s die vinden dat het melden van huiselijk geweld geen taak van een ambulanceverpleegkundige is. Maar daar ben ik het niet mee eens. Als ambulancemedewerker ben je verplicht om mensen te helpen. Dan kun je hier je ogen niet voor sluiten.”